Ngoại tác: một ngoại tác phát sinh khi khi một người tham gia vào một hoạt động kinh doanh có ảnh hưởng đến phúc lợi của người ngoài cuộc. Nếu ảnh hưởng đến người ngoài cuộc là bất lợi, nó gọi là ngoại tác tiêu cực. Ví dụ: Khí thải ô tô là ngoại tác tiêu cực vì chúng gây ra khói bụi và khiến người đi đường hít phải đối mặt với rủi ro bị bệnh đường hô hấp. Tiếng chó sủa là ngoại tác tiêu cực vì gây phiền hà hàng xóm. Các người chủ có thể không tính đến đầy đủ chi phí của tiếng ồn và do đó không thực hiện đầy đủ biện pháp phòng ngừa để ngăn chó sủa. Đối với các ngoại tác tiêu cực, thông thường có 2 cách để giải quyết: Chính sách mệnh lệnh, kiểm soát: đưa ra luật cấm để điều chỉnh hành vi trực tiếp (hạn chế khuyến khích vì tạo ra tâm lý ép buộc hoặc một vài trường hợp không thể cấm hoàn toàn) Chính sách thị trường: đưa ra một mức giá để gián tiếp điều chỉnh hành vi tiêu cực – cho phép các tác động tiêu cực xảy ra nhưng người gây ra phải trả một chi phí nhất định thông qua các công cụ bên dưới (khuyến khích vì nâng cao phúc lợi xã hội, khiến cho các bên liên quan tự điều chỉnh hành vi, tăng thu ngân sách, cải thiện hiệu quả kinh tế). THUẾ ĐIỀU CHỈNH Thuế điều chỉnh: công cụ biến chi phí xã hội thành chi phí cá nhân người gây ra nhờ đó điều chỉnh hành vi của họ theo hướng tự giác, tự nguyện, bền vững hơn. Tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm môi trường là 2 vấn đề nan giải của xã hội. Tuy nhiên để giải quyết hoặc hạn chế vấn đề này, chính phủ không thể cấm hoàn toàn mà thông qua thuế xăng để giải quyết 2 ngoại tác này. Thuế xăng giúp giảm tắc nghẽn giao thông bằng cách khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn, đi chung xe nhiều hơn, sống gần nơi làm việc nhiều hơn. Thuế xăng cũng giúp hạn chế sử dụng xe xăng từ đó giảm ô nhiễm môi trường. => Nói cách khác, bằng cách áp đặt thuế lên các sản phẩm gián tiếp gây ra ngoại tác (trường hợp này là xăng) người dân sẽ có động lực chuyển hướng tiêu dùng của họ sang các sản phẩm, dịch vụ khác từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực. BÁN ĐẤU GIÁ GIẤY PHÉP “ĐƯỢC PHÉP GÂY Ô NHIỄM” Một cách khác để giảm ngoại tác tiêu cực là định giá cho việc gây tác hại. Thay vì chính phủ phản ứng “mỗi nhà máy phải giảm ô nhiễm 300 tấn mỗi năm” thì nói “mỗi nhà máy phải trả một giá nhất định để được gây ô nhiễm 300 tấn mỗi năm” bằng cách cấp một giấy phép cho phép các công ty gây ra ngoại tác với một mức giá nhất định (chi phí của giấy phép này nhằm để bù đắp các thiệt hại do ngoại tác gây ra). Đối với công cụ này, các công ty có quyền chuyển nhượng giấy phép này cho công ty khác “có nhu cầu gây ô nhiễm”. Điều này giúp công ty tự cân đối chi phí phải trả so với lợi nhuận mà họ đạt được từ lợi nhuận kinh doanh. CÁC BẠN ĐỌC CÓ THỂ LIÊN TƯỞNG CÁC TRƯỜNG HỢP NÀO GIẢI QUYẾT BẰNG “CHÍNH SÁCH THỊ TRƯỜNG” THAY VÌ ÉP BUỘC THÌ ĐỂ BÌNH LUẬN BÊN DƯỚI NHÉ.! CHÚC CÁC BẠN CUỐI TUẦN VUI VẺ.