⭐Nguyên lý trò chơi trong kinh doanh (Part 1)

BETA

Command Palette

Search for a command to run...

Menu

Theme

Exclusive

#Business Strategy

+1

⭐Nguyên lý trò chơi trong kinh doanh (Part 1)

VI

VIET NGUYEN

05:13:23 12/10/2025

PART 1: XUNG ĐỘT GIỮA HỢP TÁC VÀ LỢI ÍCH CÁ NHÂN

TÌNH THẾ TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN CỦA TÙ NHÂN (PRISONERS’ DILEMMA)

Giả sử cảnh sát nghi ngờ rằng 2 tù nhân thực hiện một vụ cướp ngân hàng, tuy nhiên chỉ đủ bằng chứng kết tội họ tàng trữ vũ khí và kết án 1 năm từ nhưng chưa đủ bằng chứng kết án họ tội cướp ngân hàng. Cảnh sát tiến hành thẩm vấn và đưa ra cho họ các sự lựa chọn sau:

Khai ra đối phương phạm tội => Được trả tự do, người kia bị 20 năm tù;
Cả 2 đều thú nhận => Cả 2 bị kết án 8 năm tù;
Cả 2 giữ im lặng => Cả 2 bị kết án 1 năm tù (do đã đủ bằng chứng).

Cả 2 cùng suy nghĩ trong tình huống này:

“ Tôi không biết người kia sẽ làm gì. Nếu anh ta im lặng, chiến lược của tôi là thú nhận và tôi sẽ được trả tự do thay vì ngồi tù 1 năm. Nếu anh ta thú nhận, chiến lược tốt nhất là vẫn thú nhận, vì tôi sẽ bị 8 năm tù thay vì 20 năm tù”

=> Dù người kia làm gì, thú nhận vẫn là chiến lược tốt nhất (dưới góc độ lợi ích cá nhân) – gọi là chiến lược trội. Cuối cùng cả 2 đều thú nhận và cả 2 nhận 8 năm tù.

Bạn có thể nghĩ rằng Bonnie và Clyde đã có thể dự đoán tình huống này và thỏa thuận trước rằng họ sẽ không thú nhận. Nếu họ giữ được thỏa thuận đó, họ thực sự sẽ tốt hơn cả hai cùng thú nhận (chỉ 1 năm tù mỗi người). Nhưng khi bị thẩm vấn riêng biệt, lý trí cá nhân lại khiến mỗi người phản bội thỏa thuận, vì mỗi người sợ rằng đối phương sẽ thú nhận trước. Kết quả: sự hợp tác tan vỡ vì lợi ích cá nhân khiến hành vi hợp tác trở nên phi lý về mặt cá nhân, mặc dù nó có lợi chung cho cả hai.

TÌNH THẾ TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN TRONG KINH DOANH

Giả sử hai công ty dầu khí A và B đang khai thác 1 bể dầu chung:

Trị giá bể dầu 120 triệu USD.
Chi phí khoan một giếng dầu là 10 triệu USD.

Tình huống 1:

Nếu mỗi công ty khoan 1 giếng, mỗi bên sẽ lấy được một nửa lượng dầu (tức 60 triệu USD) => lợi nhuận là 50 triệu USD (60 triệu doanh thu – 10 triệu chi phí).

Tình huống 2:

Nếu một công ty khoan thêm một giếng thứ hai, họ sẽ lấy được 2/3 lượng dầu, tức 80 triệu USD doanh thu => lợi nhuận 60 triệu USD (80 – 20).

Công ty còn lại chỉ nhận 1/3 lượng dầu, doanh thu 40 triệu USD, trừ chi phí 10 triệu => lãi 30 triệu USD.

Tình huống 3:

Nếu cả hai công ty cùng khoan thêm giếng, họ chia đều lượng dầu, mỗi bên được 60 triệu USD doanh thu, trừ 20 triệu chi phí => lãi 40 triệu USD.

=> Cũng như trong “tình thế tiến thoái lưỡng nan của tù nhân”, việc cả hai theo đuổi chiến lược trội (khoan thêm giếng), dẫn đến lợi nhuận thấp hơn cho cả hai so với khi họ cùng hợp tác (chỉ khoan 1 giếng).